اختلال خواب کودکان بیش فعال

فنوتیپ های خواب درمبتلایان به بیش فعالی

عدم توجه اختلال نقص توجه 

بیش فعالی یکی از شایعترین اختالالت نوروسایکیاتری با شیوع تقریبی 5 تا 7 درصد در جمعیت عمومی میباشد و درجنس مذکر بیشتر دیده میشود.هر چند پاتوفیزیولوژی این اختالل هنوز کامال مشخص نشده است لیکن تاثیر فاکتورهای ژنتیک را عامل موثری در بروزاین اختلال می دانند. یافته های تصویر برداری تاکید بر اختلال در عملکرد مسیرهای دوپامینرژیک و نورادرنرژیک دارند که در توجه، عملکرد اجرایی، reward and Motivation  موثرهستند. بیشتراین افرادعلاوه بر بیش فعالی دچار اختالالت دیگری بعنوان اختلالات همراه (disorders Comorbid (مانند اختلال یادگیری، اختلال افسردگی، دوقطبی، ODD ،Conduct disorder میباشند. شروع زودرس این اختلال و سیر مزمن آن شرایطی را برای محققین جهت بررسی ریسک فاکتورها و اندوفنوتیپ آن فراهم کرده است. حوزه های متفاوتی در این اختلال درگیر است و یکی از شایعترین و جالبترین حوزه های مورد بررسی، حوزه خواب است. اختلال خواب در حدود 50- 25 درصد موارد در این مبتلایان دیده میشود. سوالت زیادی در خصوص همراهی این دو اختلال وجود دارد همانند اینکه آیا یک همبودی بین اختالل خواب و ADHD وجود دارد؟ فاکتورهای احتمالی بروز این اختالل در کودکان مبتال چیست؟ چه مراحلی از خواب درگیر است؟ آیا تغییرات ایجاده شده در ساختمان خواب، کیفیت و یا میزان خواب بروز می کند؟ خواب در انسانها از اهمیت خاصی برخوردار است بطوریکه وجود اختلال خواب میتواند حوزه های متفاوتی از عملکرد های مغزی را تحت تاثیر قرار دهد و سبب اختلال در روند تحصیلی و آکادمی فرد گردد. اختلال خواب علاوه بر تاثیرات منتال میتواند همراه با عوارض فیزیکی مانند چاقی، بروز سندرم متابولیک و حتی سبب افزایش میزان مورتالیتی گردد. برخی مطالعات ADHD راعاملی برای بروز اختلال خواب میدانند و برخی دیگری وجود اختلال خواب را عاملی برای ADHD در نظر گرفته اند. اکثر خانواده های کودکان مبتلا به ADHD گزارشاتی از وجود اختلال خواب در این کودکان میدهند وبیشترین شکایات در ارتباط با مقاومت در به خواب رفتن، بیداری مکرر شبانه و اختلالات حرکتی در حین خواب است. مشکلات رفتاری مداوم خواب با شدت بیماری مرتبط میباشند و بصورت یک ارتباط دوطرفه تعریف میشوند. محرومیت از خواب در این افراد تغییرات متعددی در عملکرد نامناسب طی روز، کاهش توجه و Vigilance ،عدم توانایی درتصمیم گیری و اختلال عملکرد حافظه را سبب میشود. اختلال خواب میتواند علایمی مشابه ADHD   نشان دهد و یک احتمال این است که شاید مکانیسم هردو یکی باشد. همچنین اختلال خواب میتواند باعث بروز اختلالات رفتاری و شناختی مشابه اختلال بیش فعالی گردد و برعکس، اختلال بیش فعالی میتواند سبب بروز اختلال خواب، نقص عملکرد اجرایی .گردد( Executive function and attention( توجه و تصاویرمغزی ومطالعات EEG درمبتلایان به ADHD حکایت از کاهش Arousability در ناحیه کورتکس فرونتال، قسمت مرکزی و میانی مغزی دارد.اختلال شناختی و نقص عملکردی ایجاد شده توسط اختالالت خواب ممکن است اشارهای به مناطق کورتیکال و ساب کورتیکال مرتبط با منطقه خواب(sleep of Islands (داشته باشند. یک تئوری به بیان اختلال اولیه پرخوابی) primary hypersomnia )پرداخته است بدین معنی که مبتلایان به بیش فعالی دچار یک افزایش میزان خواب هستند وبیش فعالی ممکن است یک مکانسیم جبران وضعیت بیداری و آگاهی باشد و یافته های الکتروانسفالوگرافی تا حدودی موید این تئوری میباشند. مبتلایان این درصد 30 در Sleep onset insomnia SOI دیده شده است. SOI میتواند باعث تاخیر روزانه در -Sleep cycle wake گردد که نتیجه آن یک محرومیت از خواب مزمن مرتبط با بیداری صبحگاهی است. بررسی ها نشان داده است که کودکان مبتلا به ADHD یک خواب منقطع همراه با بیداری نسبت به سایر کودکان دارند علاوه بر آن مبتلایان دچار یک شکل خفیف از Apnea Sleep Obstructive OSA میباشند. دیده شده است که کودکان مبتلا به OSA رفتارهای مشابه ADHD از خود نشان میدهند که خود میتواند مرتبط با اختلال عملکرد ناحیه کورتکس پره فرونتال باشد. بهبود علایم  بیش فعالی بعد از ادنوتونسیلکتومی تا حدود زیادی تایید کننده ارتباط بین OSD و Sleep Phenotypes in Attention Deficit Hyperactivity Disorder ADHD میباشد. همچنین یافته های دیگری دلالت بر این دارند که periodic leg movements during sleep به مبتلا کودکان طی) PLMS) and/or restless legs syndrome (RLS) روز دچار عدم توجه، افزایش فعالیت و عمکلرد پایین در مدرسه میباشند. همراهی بین ADHD و PLMS/RLS در حدود 12درصد ذکر شده است. بخش دیگری از بررسی ها به ارتباط بین Interictal epileptiform discharges (IEDs)  و ADHD طی خواب واختلال عملکرد نوروفیزولوژیکال پرداخته است. بررسی با مانیتورینگ طی خواب شیوع IED و تشنج در این کودکان را تا 50 درصد افزایش نشان داده است. در برخی بررسی ها تاثیر اختلال خواب در تمپرامنت افراد در اوایل زندگی مورد توجه قرار گرفته است. تمپرامنت نقش کلیدی در تنظیم Emotion, Arousal Behavior and دارد بطور مثال بیدار شدن های مکرر در خواب احتماال موجب اختلال در هیجانات، تنظیم شناخت، عصبانیت و تحریک پذیری می گردد. در مجموع میتوان گفت که در افراد مبتال به ADHD،5 فنوتیپ خواب وجود دارد. Hy poarousal state Obstructive sleep apneaOSA Delayed sleep onset insomnia Sleep EEG epileptiform discharges RLS/PLMS دکترمحمدحسین دانشورپور متخصص اعصاب و روان

Baby_sleep, Sleep, Child